Odsetki od kosztów kredytu po TSUE C-744/24 — analiza mechanizmu

Odsetki od kosztów kredytu — sedno wyroku C-744/24

W wyroku z 23 kwietnia 2026 r. w sprawie C-744/24 (P.W. przeciwko Bank Pekao S.A.) Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej rozstrzygnął kwestię, która od lat była przedmiotem sporu w polskich sądach: czy bank może naliczać odsetki od kosztów kredytu, które zostały doliczone do kapitału, ale nigdy nie trafiły do dyspozycji konsumenta. Odpowiedź Trybunału jest jednoznaczna w kierunku — nie może, jeżeli kwota ta nie została fizycznie udostępniona kredytobiorcy.

W tym artykule wyjaśniamy mechanizm „odsetek od kosztów kredytu" — od podstaw matematycznych przez konsekwencje na racie kredytowej, aż po praktyczne wnioski dla konsumenta, który rozważa wystąpienie z roszczeniem SKD. Tekst stanowi pogłębienie naszego głównego omówienia „Wyrok TSUE C-744/24 a sankcja kredytu darmowego".

Czym są „koszty kredytu" w rozumieniu ustawy

Zgodnie z art. 5 pkt 6 ustawy o kredycie konsumenckim, całkowity koszt kredytu obejmuje wszystkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową kredytu, w szczególności:

• odsetki,
• opłaty,
• prowizje,
• podatki,
• marże, jeżeli są znane kredytodawcy,
• koszty usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, jeżeli ich poniesienie jest niezbędne do uzyskania kredytu lub do uzyskania go na oferowanych warunkach.

Wszystkie te pozycje sumują się w jeden obraz — to, co konsument realnie zapłaci za korzystanie z kapitału. RRSO ma odzwierciedlać tę realność. Kiedy bank dolicza prowizję lub składkę do kapitału i nalicza od niej dodatkowo odsetki, RRSO przestaje odzwierciedlać prawdę — i powstaje to, co orzecznictwo nazywa „odsetkami od kosztów kredytu".

Mechanizm naliczania — krok po kroku

Scenariusz typowy

Konsument zaciąga kredyt gotówkowy o następujących parametrach:

• Wnioskowana kwota kredytu: 80 000 zł
• Prowizja: 20 000 zł (skredytowana, doliczona do kapitału)
• Łączny kapitał objęty oprocentowaniem: 100 000 zł
• Oprocentowanie nominalne: 9,5% rocznie
• Okres kredytowania: 96 miesięcy (8 lat)

Konsument otrzymuje na rachunek 80 000 zł, a bank potrąca 20 000 zł jako swoją prowizję. Odsetki naliczane są jednak od 100 000 zł przez cały okres kredytowania. To w tym właśnie mechanizmie powstaje „dodatkowa" kwota odsetek, której konsument nigdy by nie zapłacił, gdyby prowizja była rozliczona inaczej.

Ile wynosi „dodatkowa" rata odsetek?

W powyższym scenariuszu, dodatkowa kwota odsetek pobierana od 20 000 zł prowizji przez 8 lat (9,5% rocznie, raty równe) wynosi orientacyjnie 8 700–9 100 zł — czyli ponad 40% wartości samej prowizji. To kwota, którą bank zarabia niezależnie od samej prowizji.

Co o tym mówi wyrok C-744/24

Trybunał, oceniając opisany mechanizm, oparł się na dwóch przepisach dyrektywy 2008/48/WE:

1. Art. 10 — obowiązki informacyjne kredytodawcy. Konsument musi otrzymać prawdziwy, niezniekształcony obraz kosztu kredytu, w tym RRSO i całkowitą kwotę do zapłaty.
2. Art. 23 — obowiązek państwa członkowskiego ustanowienia sankcji skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających za naruszenia art. 10.

Kluczowy wniosek wyroku: kwoty fizycznie nieudostępnione konsumentowi nie mogą być traktowane jako część „wypłaconej kwoty kredytu". Skoro nie są wypłacone, to nie mogą być oprocentowane. Naliczanie od nich odsetek zniekształca informację o całkowitym koszcie kredytu i uzasadnia sięgnięcie po sankcję krajową — w Polsce po art. 45 u.k.k.

Co wyrok PRZESĄDZA, a czego NIE

To rozróżnienie jest absolutnie kluczowe — i często rozmywane w komentarzach. Pisaliśmy o nim szczegółowo w analizie „Motyw 60 wyroku TSUE C-744/24". W skrócie:

• Przesądza: zakaz naliczania odsetek od kwot fizycznie nieudostępnionych konsumentowi, wadliwość informacji o całkowitym koszcie kredytu w takiej sytuacji, obowiązek sądu krajowego stosowania skutecznej sankcji.
• Nie przesądza: automatycznego przyznania SKD w każdej sprawie, wydłużenia terminu zawitego z art. 45 ust. 5 u.k.k., zwolnienia z indywidualnej analizy każdej umowy.

Jak wygląda harmonogram „z" i „bez" odsetek od prowizji?

To prosta ilustracja: różnica w wysokości raty — przy identycznej kwocie kredytu i identycznej prowizji — wynosi niemal 300 zł miesięcznie, a w skali 8 lat to wielokrotność tysięcy złotych.

Składki ubezpieczeniowe — ten sam mechanizm

Wszystko, co powiedziano o prowizji, dotyczy także skredytowanych składek ubezpieczeniowych (np. ubezpieczenia na życie, ubezpieczenia spłaty kredytu, CPI, low). Z punktu widzenia mechanizmu „odsetek od kosztów kredytu":

• Składka doliczana jest do kapitału.
• Bank nalicza od niej odsetki przez cały okres kredytowania.
• Konsument nigdy nie otrzymuje tej kwoty do dyspozycji — trafia ona bezpośrednio do ubezpieczyciela.

W praktyce: jeżeli w Twojej umowie składka ubezpieczeniowa jest skredytowana, argumentacja oparta na C-744/24 działa identycznie jak dla prowizji.

Zakres przedmiotowy — kredyty objęte SKD

Pamiętajmy o granicach:

• SKD dotyczy kredytu konsumenckiego do 255 550 zł (gotówkowy, ratalny, konsolidacyjny, karta kredytowa).
• Co do zasady nie dotyczy kredytów hipotecznych — te są regulowane odrębną ustawą o kredycie hipotecznym z 2017 r.
• Termin zawity uprawnienia: 1 rok od dnia wykonania umowy (art. 45 ust. 5 u.k.k.).
• Umowa musi być zawarta po 18 grudnia 2011 r.

Konsekwencje skuteczności SKD — rozliczenie

Jeżeli sąd uzna, że SKD przysługuje, konsekwencje są daleko idące:

1. Kredyt staje się bezkosztowy — konsument zwraca bankowi tylko kapitał (bez odsetek, bez prowizji, bez opłat).
2. Bank musi zwrócić wszystko, co konsument zapłacił ponad kapitał (odsetki, prowizja, opłaty, składki).
3. Sąd zasądza odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia złożenia oświadczenia lub wezwania do zapłaty.

Dla kredytu z naszego przykładu (80 000 + 20 000 prowizji, 8 lat, 9,5%) potencjalna korzyść konsumenta może wynieść kilkadziesiąt tysięcy złotych — zależnie od momentu, w którym sprawa jest rozstrzygana.

Konkretne przykłady kalkulacji

Przykład 1 — kredyt gotówkowy 50 000 zł

• Wypłacony kapitał: 50 000 zł
• Prowizja skredytowana: 10 000 zł
• Łączny kapitał: 60 000 zł
• Okres: 60 miesięcy
• Oprocentowanie: 9% rocznie
• Łączne odsetki: ok. 14 600 zł
• Odsetki od skredytowanej prowizji: ok. 2 430 zł
• Potencjalna korzyść z SKD: ok. 24 600 zł (zwrot odsetek + prowizji)

Przykład 2 — kredyt konsolidacyjny 120 000 zł

• Wypłacony kapitał: 100 000 zł
• Prowizja skredytowana: 20 000 zł
• Łączny kapitał: 120 000 zł
• Okres: 84 miesięcy
• Oprocentowanie: 10% rocznie
• Łączne odsetki: ok. 49 600 zł
• Odsetki od skredytowanej prowizji: ok. 8 270 zł
• Potencjalna korzyść z SKD: ok. 69 600 zł

Powyższe kalkulacje są poglądowe — w realnych sprawach analizujemy konkretne harmonogramy i potwierdzenia spłat.

Nasza ocena — co to oznacza dla kredytobiorcy

Wyrok C-744/24, w odniesieniu do mechanizmu „odsetek od kosztów kredytu", istotnie zmienia ekonomię sporu z bankiem. Praktyczne wnioski:

1. Sprawy z kredytowaną prowizją lub składką mają dziś najmocniejszą podstawę merytoryczną w historii sporów SKD.
2. Im większa skredytowana prowizja/składka i im dłuższy okres kredytowania, tym większa potencjalna korzyść z SKD.
3. Pilność działania pozostaje — termin 1 roku od wykonania umowy nie został wydłużony.
4. Bank nie zareaguje sam — bez oświadczenia konsumenta i postępowania sądowego nic się nie zmieni.

Dla zilustrowania skali — w naszym portfelu prowadzimy sprawy, w których potencjalna korzyść konsumenta wynosi od kilkunastu do ponad stu tysięcy złotych za jeden kredyt.

Powiązane orzecznictwo TSUE

Wyrok C-744/24 wpisuje się w linię orzeczniczą TSUE chroniącą konsumenta:

• C-377/14 Radlinger — skuteczność obowiązków informacyjnych z art. 10 dyrektywy.
• C-66/19 Kreissparkasse — wymóg zrozumiałości informacji o RRSO i kosztach.
• C-714/22 ASA SCA i in. — skuteczność sankcji w kredycie konsumenckim.

Wszystkie te wyroki łączy jedna myśl: prawo UE chroni konsumenta przed nieprzejrzystymi praktykami kredytodawcy, a sankcja krajowa musi być na tyle dotkliwa, by realnie odstraszać.

Co dalej? Kolejne pytania prejudycjalne

W 2026 r. polskie sądy zadały TSUE kolejne pytania prejudycjalne dotyczące SKD — m.in. ze strony Sądu Rejonowego dla Krakowa-Śródmieścia (sędzia Świder) oraz Sądu Rejonowego w Grudziądzu (sprawa C-324/26). Pisaliśmy o tym w „Nowe pytania prejudycjalne TSUE — SKD w 2026". Te postępowania mogą dalej doprecyzować zakres ochrony konsumenta — w szczególności w kwestii odsetek od skredytowanych kosztów ubocznych.

Jak sprawdzić, czy odsetki od kosztów dotyczą Twojej umowy

Zrób prostą weryfikację:

1. Otwórz umowę i sprawdź pozycję „kwota kredytu" oraz „prowizja" / „opłata przygotowawcza" / „składka".
2. Sprawdź, czy w umowie jest zapis: „prowizja jest kredytowana" lub „doliczona do kapitału".
3. Sprawdź harmonogram — czy odsetki są naliczane od kwoty łącznej (kapitał + prowizja), czy tylko od kapitału wypłaconego.
4. Jeżeli na rachunek bankowy trafiła kwota mniejsza niż „kwota kredytu" w umowie — bardzo prawdopodobnie masz do czynienia z mechanizmem opisanym w C-744/24.

Szerzej o tej analizie piszemy w przewodniku „Czy moja umowa kwalifikuje się do SKD?".

Podsumowanie

Wyrok TSUE C-744/24 w zakresie odsetek od kosztów kredytu to przełomowe wzmocnienie pozycji konsumenta w sporach z bankami. Nie jest jednak gotowym wyrokiem przyznającym SKD — każda sprawa wymaga indywidualnej analizy umowy, harmonogramu i potwierdzeń spłat. Im wcześniej, tym lepiej — termin zawity 1 roku od wykonania umowy działa niezależnie od wyroku TSUE.

Prześlij nam umowę i harmonogram — w ciągu kilku dni roboczych otrzymasz bezpłatną analizę z wyceną potencjalnych korzyści.

Nota prawna

Treść artykułu ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. Kalkulacje są poglądowe i służą wyłącznie ilustracji mechanizmu opisanego w wyroku C-744/24. Wynik postępowania sądowego zależy każdorazowo od oceny sądu w konkretnym składzie. Stan prawny: maj 2026 r.